Strzelce Opolskie
| Strzelce Opolskie | |
 | |
| Herb | |
 | |
| Informacje | |
| Państwo | Polska |
| Region | Województwo opolskie |
| Powierzchnia | 29,97 km² |
| Ludność | 16 975 |
| Nr kierunkowy | 77 |
| Kod pocztowy | 47–100 |
| Strona internetowa | |
Strzelce Opolskie są miastem powiatowym leżącym w województwie opolskim między Opolem a Gliwicami, na północno-wschodnim stoku Góry Świętej Anny będącym zachodnim skrajem Wyżyny Śląskiej.
Charakterystyka
Strzelce nie są postrzegane jako miejscowość turystyczna. A jednak mieści się tu średniowieczny zamek przebudowany potem na pałac (zrujnowany następnie przez Sowietów), otoczony dużym parkiem w stylu angielskim. Nadal można znaleźć budynki, których elewacja ukazuje tradycyjne miejscowe materiały budowlane – łamany kamień wapienny oraz czerwona cegła dla detali architektonicznych. Jest to miejscowość o profilu przemysłowo-usługowym. Dla lokalnej ludności Strzelce są istotnym ośrodkiem handlowym oraz administracyjnym, a zakłady przemysłowe występują zarówno w samym mieście, jak i w strefach gospodarczych tuż za miastem. Znaczenie rolnictwa jest mniejsze niż w innych częściach województwa ze względu na przeciętną jakość gleb. Wśród cech charakterystycznych miasta mieszkańcy regionu często wymieniają funkcjonowanie w nim dwóch zakładów karnych.
Historia
Strzeleckie lasy we wczesnym średniowieczu obfitowały w zwierzynę, na którą chętnie mieli polować strzelcy (tj. myśliwi, dawniej określani myśliwcami) z drużyn książęcych z linii Piastów. Stąd też ma pochodzić nazwa miasta i do tej przeszłości nawiązuje pomnik myśliwca przed ratuszem. Przebiegały tędy też szlaki handlowe. Po podziale księstwa opolskiego po śmierci Bolka I miasto stało się stolicą osobnego księstwa rządzonego przez Alberta strzeleckiego. Po jego bezdzietnej śmierci została tylko tytulatura przechodząca na kolejnych książąt opolskich aż do śmierci ostatniego opolskiego Piasta w 1532 r. – księcia Jana II Dobrego.
W 1305 r. po raz pierwszy został oficjalnie wymieniony w dokumentach strzelecki zamek, najprawdopodobniej drewniany. Albert wybudował murowaną wieżę mieszkalną z lokalnego materiału wapiennego i wzniósł mury miejskie, których pozostałości zachowały się do dzisiaj. Strzelce były wówczas niewielkim miastem – odległość od jednej do drugiej bramy wynosiła jedynie 250 m.
Miejscowość była pustoszona m.in. przez epidemie, pożary i wojnę trzydziestoletnią. Już od poł. XVII w. ród Colonnów zaczynał tworzyć przemysł na ziemi strzeleckiej. W 1815 r. strzeleckie dobra weszły w posiadanie Andreasa (Andrzeja) Renarda. Ten również z rozmachem rozwijał zakłady przemysłowe, zarówno na ziemi strzeleckiej, jak i poza Górnym Śląskiem. Swoją główną rezydencję urządził sobie w strzeleckim zamku (a właściwie pałacu) i doprowadził go do stanu świetności. Za zasługi jego i jego rodziny dla lokalnej społeczności park miejski nazwano (już w XXI w.) Parkiem Renardów (sam Andreas go zresztą założył).
W II poł. XIX w. w mieście rozwinął się m.in. przemysł maszynowy, wapienniczy i browarniczy. W plebiscycie w 1921 r. głosy w powiecie strzeleckim rozłożyły się niemal po równo między Polskę a Niemcy, ale w samym mieście za Niemcami głosowało prawie 86% uprawnionych. Zniszczenia w związku z II wojną światową omijały Strzelce aż do wkroczenia armii radzieckiej 21 stycznia 1945 r. Szacuje się, że centrum zostało wówczas zniszczone nawet w 90%. Sowieci zrujnowali również potencjał przemysłowy miasta, plądrując zakłady.
Dojazd
Samolotem
Najbliższym lotniskiem jest Port Lotniczy Katowice w Pyrzowicach znajdujący się w odległości ok. 75 km.
Pociągiem
Pociągi Polregio zatrzymujące się w mieście kursują na trasie Opole – Gliwice. Przez miasto przebiega międzynarodowa linia kolejowa E30/CE30 (łączącą m.in. Wrocław i Kraków), która w regionie rozdziela się na dwie osobne trasy dla usprawnienia ruchu pasażerskiego i towarowego. Przez Strzelce Opolskie przebiega CE30, a druga trasa biegnie przez Kędzierzyn-Koźle (E 30). Część pociągów Intercity kursuje pierwszą trasą, część drugą.
Samochodem
Przez Strzelce Opolskie przebiegają drogi krajowe:
- 88 Strzelce Opolskie – węzeł Strzelce Opolskie – węzeł Kleszczów – Gliwice – Bytom
- 94 węzeł Zgorzelec – Bolesławiec – Legnica – Wrocław – Brzeg – Opole – Strzelce Opolskie – Toszek – Pyskowice – Bytom – Będzin – Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza – Olkusz – Tarnów – Rzeszów – Jarosław – Korczowa
Poza tym przez Strzelce Opolskie przebiegają dwie drogi wojewódzkie:
- 409 Dębina – Krapkowice – Gogolin – Strzelce Opolskie
- 426 Zawadzkie – Strzelce Opolskie – Olszowa – Kędzierzyn-Koźle.
Najważniejszą pobliską arterię w drogowym układzie komunikacyjnym stanowi autostrada A4. Strzelce Opolskie są z nią połączone poprzez węzeł Kędzierzyn-Koźle (Olszowa), do którego prowadzi droga wojewódzka nr 426, oraz poprzez węzeł Strzelce Opolskie (Nogowczyce), do którego prowadzi droga krajowa nr 88. Droga 94 jest główną osią komunikacyjną w mieście. Wg danych z 2024 r. ruch dobowy w dni robocze przekraczał na niej 24 tys. pojazdów. Wieloletnie starania o budowę obwodnicy nie przyniosły do tej pory efektu.
Autobusem
Przewozy autobusowe realizuje PKS Strzelce Opolskie i oferuje bezpośrednie połączenia autobusowe m.in. z Opolem, Kędzierzynem-Koźle, Krapkowicami, Leśnicą, Zawadzkiem, Ujazdem. Na trasie do Opola działa również prywatny przewoźnik LUZ.
Komunikacja miejska
Po mieście kursuje darmowy elektryczny autobus miejski. Dostępna jest linia 7A oraz 7B kursująca w przeciwnym kierunku. Linia obejmuje 4 różne trasy, a każda z nich zaczyna się i kończy na dworcu PKS. Przejazdy realizuje PKS Strzelce Opolskie. Rozkład jazdy można znaleźć na stronie internetowej tego przewoźnika i na przystankach. Autobus ten dociera także dwóch sąsiednich miejscowości – Brzeziny i Rożniątowa.
Warto zobaczyć
Zabytki
- baszta przy murach obronnych z XV w., przerobiona na dzwonnicę kościelną na przełomie XVII i XVIII w.
- neobarokowy kościół par. pw. św. Wawrzyńca wzniesiony w latach 1904–1907 wg projektu Arnolda Güldenpfenniga w miejscu barokowego kościoła z 1724 roku. Posiada barokowe wyposażenie z poprzedniego kościoła, m.in. ołtarz główny autorstwa Johanna Könniga z 1712 r. W jego centralnej części znajduje się obraz Matki Boskiej Śnieżnej z 1663 roku autorstwa Jana Trycjusza
- kościół pw. Bożego Ciała z lat 1825–1826, pierwotnie ewangelicki wg projektu konsultowanego podobno z Karlem Friedrichem Schinklem
- drewniany kościół cmentarny pw. św. Barbary z II poł. XVII w.
- XIX-wieczny Park Renardów urządzony w stylu angielskim o powierzchni 65 ha, zlokalizowany w centrum miasta. Mieści ruiny pałacu hrabiów, który pierwotnie był zamkiem książąt opolskich
Imprezy
W mieście działa Strzelecki Ośrodek Kultury (SOK) prowadzony przez gminę oraz Powiatowe Centrum Kultury (PCK). Organizują one różne koncerty, warsztaty, spektakle, projekcje filmowe, wystawy, wyjazdy, spotkania autorskie. Największą plenerową imprezą są Dni Strzelec Opolskich (dawniej Dni Ziemi Strzeleckiej) w ramach których odbywają się m.in. koncerty, korowody, zawody sportowe, dyskoteka, animacje dla dzieci. Zbliżony program ma także coroczne Powiatowe Święto Chleba.
Aktywny wypoczynek
W mieście funkcjonuje całoroczna pływalnia kryta, a dodatkowo, w okresie wakacyjnym, basen odkryty. Dostępne są boiska sportowe, a w okresie zimowym małe, darmowe lodowisko (Strzelecki Biały Orlik). Zimową atrakcją jest również tzw. Górka Kaśka – miejsce w parku miejskim do zjazdów sankami, które w razie potrzeby jest sztucznie naśnieżane. W grudniu organizowany jest rokrocznie Strzelecki Bieg Uliczny im. Euzebiusza Ferta, w którym bierze udział kilkaset uczestników. Miasto ma stadion miejski i hale sportowe, m.in. halę widowiskowo-sportową przy ul. Kozielskiej 34 z widownią na ok. 700 miejsc oraz pasywną halę sportową w CKZiU z widownią antresolową na 144 miejsc. Miejskie tereny zielone do rekreacji i wypoczynku zapewniają m.in.: Park Renardów, Park Leśny i teren rekreacyjny Rybaczówka.
Szlaki turystyczne
W mieście ma swój koniec szlak turystyczny OP – 6536 y (34,0 km) zaczynający się w Kędzierzynie-Koźlu, a ponadto przez Strzelce przebiega Szlak Powstańców Śląskich OP – 27 n (97,7 km).
Nauka
W mieście działa Liceum Ogólnokształcące zajmujące rokrocznie całkiem wysokie miejsce w rankingu liceów miesięcznika „Perspektywy” (w okolicach 5. miejsca w województwie opolskim). Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego (CKZiU), mieszczące w sobie m.in. technikum i szkołę branżową, jest największą tego typu placówką w województwie. Poza tym w mieście funkcjonują: niepubliczna szkoła branżowa, szkoła muzyczna, szkoła specjalna, szkoły podstawowe, przedszkola, żłobki.
Zakupy
Strzelce są lokalnym centrum usług i handlu. W każdy wtorek i piątek od wczesnego rana do około południa w mieście działa targowisko, jedno z największych w województwie. W pobliżu znajdują się 2 pasaże handlowe: „A Centrum” i „Premium Park”. Obecne są liczne sieci handlowe jak m.in.: Biedronka, Lidl, Kaufland, Aldi, Lewiatan, Żabka, Action, Mrówka, Bricomarché, Jysk, Rossmann, Hebe, Natura, Kik, Pepco, TEDi, Media Expert, RTV Euro AGD.
Noclegi
Przykładowe obiekty oferujące noclegi:
- Centrum Browar (ul. Kościuszki 4)
- Hotel Leśny (ul. Opolska 40)
- Moment (plac Targowy 3D)
- Pokoje pod Brzozą (ul. Celna 11)
- Stary Młyn (ul. Mickiewicza 17)
Gdzie dalej
- Park Miniatur Olszowa – 8 km
- Góra Świętej Anny – 14 km
- zamek w Toszku – 17 km
- pałac w Żyrowej – 19 km
- JuraPark Krasiejów – 21 km
- Pałac Odrowążów w Kamieniu Śląskim – 21 km
- pałac w Pławniowicach – 25 km
- Jezioro Turawskie (Średnie) – 32 km
- Opole – 33 km
- Gliwice – 40 km
- Województwo opolskie