Michałowo

	Michałowo;
	Cerkiew św. Mikołaja
	Herb
	Plik:POL Michałowo COA.svg
	Mapa
	Informacje
Państwo	Polska
Region	Województwo podlaskie
Nr kierunkowy	(+48) 85
Kod pocztowy	16-050
	Strona internetowa

Michałowo – niewielkie miasto w województwie podlaskim, około 35 km na wschód od Białegostoku, nad górnym biegiem rzeki Supraśl. Leży pomiędzy Puszczą Knyszyńską a doliną Narwi i Zbiornikiem Siemianówka.

Samo Michałowo można zwiedzić w kilka godzin. Najciekawsze są drewniana cerkiew św. Mikołaja z wartościową polichromią, neogotycki kościół Opatrzności Bożej, XIX-wieczny układ urbanistyczny oraz Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”. Miasto jest także dobrą bazą wypadową do mniej znanych atrakcji wschodniego Podlasia: Topolan, Hieronimowa, Nowej Woli, rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka i Jałówki.

Charakterystyka

Michałowo wyrosło z dawnej osady Niezbudka. Nazwa Michałowo funkcjonuje od 1832 roku i pochodzi od Seweryna Michałowskiego, właściciela miejscowych dóbr.

W XIX i na początku XX wieku miejscowość była ważnym lokalnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego. Osiedlali się tu m.in. polscy, niemieccy, żydowscy, rosyjscy i białoruscy mieszkańcy. Przed I wojną światową działało w miejscowości kilkadziesiąt zakładów przemysłowych i rzemieślniczych.

Rozwój przemysłu załamał się podczas I wojny światowej, kiedy część wyposażenia zakładów została ewakuowana w głąb Rosji. Pamiątką po dawnym wielokulturowym Michałowie są katolicki kościół, prawosławna cerkiew, cmentarz żydowski oraz materiały zgromadzone w Pracowni „Niezbudka”. Nie zachowały się dawna synagoga ani kościół ewangelicki.

Podczas okupacji niemieckiej utworzono w Michałowie getto, zlikwidowane w listopadzie 1942 roku. Jego mieszkańców deportowano przez Białystok do obozu zagłady w Treblince.

Michałowo uzyskało obecny status miasta 1 stycznia 2009 roku.

Dojazd

Pociągiem

Michałowo nie ma stacji kolejowej. Informacja występująca w niemieckiej wersji Wikipodróży jest błędna.

Najważniejszym węzłem kolejowym dla podróżujących z dalszych części Polski jest Białystok.

W sezonie turystycznym uruchamiane są weekendowe pociągi z Białegostoku do Walił na linii kolejowej nr 37. Waliły znajdują się jednak poza Michałowem i dalszy dojazd wymaga roweru, samochodu lub innego transportu. Przed podróżą należy sprawdzić, czy sezonowe połączenie aktualnie kursuje.

Autobusem

Michałowo ma bezpośrednie połączenia autobusowe z Białymstokiem.

Voyager Trans, . Regularna linia Białystok – Gródek przez Michałowo. W dni robocze kursuje kilka autobusów dziennie, połączenia działają również w weekendy. Przystanki pośrednie przewoźnika są przystankami na żądanie, dlatego warto zasygnalizować kierowcy zamiar wysiadania.

PKS Nova, . Obsługuje bezpośrednie połączenia Białystok – Michałowo. Liczba kursów jest mniejsza niż w przypadku części tras aglomeracyjnych, dlatego przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład.

Autobusy są podstawowym środkiem transportu publicznego dla osób chcących odwiedzić Michałowo bez samochodu.

Samochodem

Przez Michałowo przebiega droga wojewódzka nr 686, prowadząca od rejonu DK65 przez Michałowo, Nową Wolę i Juszkowy Gród do Jałówki.

Z Białegostoku można dojechać w około 35–40 km, zależnie od wybranej trasy.

Michałowo nie leży w pobliżu drogi ekspresowej S61, jak błędnie podaje niemiecki Wikivoyage.

Rowerem

Michałowo jest dobrym punktem wypadowym na dłuższe wycieczki rowerowe po południowo-wschodniej części powiatu białostockiego.

Można stąd jechać m.in. w stronę:

Topolan i Puszczy Knyszyńskiej,
Nowej Woli i rezerwatu Gorbacz,
Bondar i Zalewu Siemianówka,
Jałówki,
Gródka i Królowego Mostu.

Przez teren gminy prowadzi również Green Velo oraz lokalne znakowane szlaki rowerowe.

Transport

Centrum Michałowa jest niewielkie. Cerkiew, kościół, Pracownia „Niezbudka”, park i zalew znajdują się w odległości pozwalającej na zwiedzanie pieszo.

Do atrakcji poza miastem – szczególnie rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka, Topolan i Jałówki – najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem.

Warto zobaczyć

1 Cerkiew św. Mikołaja, ul. Młynowa 10B, . Najcenniejszy zabytek Michałowa. Drewnianą cerkiew wzniesiono w latach 1906–1908. Budynek ma malowniczą, rozczłonkowaną bryłę z kilkoma wieżyczkami zwieńczonymi kopułami. Szczególnie wartościowe jest wnętrze z monumentalną polichromią ornamentalno-figuralną wykonaną w latach 1954–1955 według projektu Adama Stalony-Dobrzańskiego. Nowsze badania przypisują całość projektu i realizacji właśnie jemu; często powtarzana informacja o współautorstwie Jerzego Nowosielskiego jest kwestionowana. Cerkiew jest czynną świątynią – podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej obiektu.

2 Kościół Opatrzności Bożej, ul. Żwirki i Wigury 49, ☎ +48 791 092 106. Neogotycki kościół rzymskokatolicki wzniesiony w latach 1910–1916. Wraz z otoczeniem stanowi jeden z dwóch najważniejszych zabytków sakralnych miasta. Świątynia jest wpisana do rejestru zabytków.

Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”, ul. Fabryczna 33, ☎ +48 85 663 16 33. Jedna z najciekawszych atrakcji miasta. Łączy funkcje archiwum społecznego, muzeum, galerii i pracowni edukacyjnej. Zbiory obejmują około 30 tys. fotografii, pocztówek, dokumentów, map i innych materiałów, przede wszystkim związanych z historią Michałowa oraz wielokulturowym pograniczem. Wystawy dotyczą m.in. dawnego Michałowa, miejscowych Żydów, historii pałacu w Hieronimowie, Tatarów oraz przedwojennego Białegostoku, Grodna i Wilna.

3 Historyczny układ urbanistyczny, centrum Michałowa, . Regularny układ ulic wykształcony w okresie rozwoju przemysłowej osady w latach 30. XIX wieku. Ochroną konserwatorską objęto historyczne rozplanowanie przestrzenne centrum. W bocznych ulicach zachowały się pojedyncze starsze drewniane domy.

Plac 11 Listopada, Plac 11 Listopada, . Jeden z głównych terenów zielonych w centrum. Znajduje się tu pomnik poświęcony walczącym o wolność ojczyzny oraz miejsce organizacji lokalnych uroczystości.

4 Cmentarz żydowski w Michałowie, las na zachód od miasta, przy DW686, administracyjnie Pieńki, . Cmentarz założony prawdopodobnie w XIX wieku, będący jednym z najważniejszych śladów dawnej społeczności żydowskiej Michałowa. Na około trzyhektarowym zalesionym terenie zachowało się około 30 macew i fragmentów nagrobków. Nekropolia znajduje się kilkaset metrów od zabudowy miasta, w lesie po północnej stronie drogi do Białegostoku. Przy drodze ustawiono oznaczenie prowadzące do cmentarza.

Aktywny wypoczynek

Zalew w Michałowie

1 Zalew i miejsce do kąpieli „Na Fali”, okolice ul. Gródeckiej, . Niewielki zbiornik małej retencji w zachodniej części miasta. Przy zalewie znajduje się miejsce sezonowo wykorzystywane do kąpieli, plaża, plac zabaw, siłownia plenerowa i infrastruktura rekreacyjna. Jakość wody jest w sezonie kontrolowana przez inspekcję sanitarną. Przed kąpielą należy sprawdzić aktualny komunikat MOSiR.

Pływalnia

Kryta Pływalnia „Na Fali”, ul. Sienkiewicza 21A, ☎ +48 85 718 94 24. Kryta pływalnia Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Na miejscu działa również siłownia. Aktualny cennik i ewentualne zmiany godzin należy sprawdzić na stronie MOSiR.

Rower

Przez gminę prowadzi rozbudowana sieć tras nadających się do turystyki rowerowej.

Jedną z ciekawszych dłuższych wycieczek jest trasa: Michałowo – Nowa Wola – rezerwat Gorbacz – Juszkowy Gród – Bondary – Zalew Siemianówka – Jałówka.

Można również pojechać na północ: Michałowo – Hieronimowo – Topolany – Sokole – Waliły – Gródek.

Część lokalnych dróg jest asfaltowa, ale na trasach leśnych i prowadzących do rezerwatów występują odcinki szutrowe i gruntowe. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

Turystyka piesza

Przez teren gminy prowadzi około 67-kilometrowy zielony szlak pieszy Narewka – Waliły Stacja, łączący okolice Puszczy Białowieskiej z Puszczą Knyszyńską i biegnący w pobliżu Zalewu Siemianówka.

Inny ciekawy kierunek stanowi Szlak Prawosławnych Świątyń, prowadzący przez miejscowości z zachowanymi drewnianymi cerkwiami.

Zakupy

Michałowo jest lokalnym centrum handlowym dla wschodniej części powiatu białostockiego. W mieście znajdują się markety spożywcze, apteki i podstawowe sklepy.

Przed wycieczką do rezerwatu Gorbacz, Jałówki lub nad Zalew Siemianówka warto zaopatrzyć się w Michałowie w wodę i prowiant, ponieważ w mniejszych wsiach liczba sklepów jest ograniczona.

Gastronomia

Gospoda Michałowo, ul. Białostocka 20, ☎ +48 85 718 99 55. Restauracja przy głównej ulicy miasta. Dania obiadowe i popularna kuchnia polska. Godziny mogą ulec zmianie.

W sezonie letnim punkty gastronomiczne działają również przy popularnych terenach wypoczynkowych nad Zalewem Siemianówka.

Noclegi

Zajazd Michałowo, ul. Białostocka 20A, ☎ +48 85 717 92 11. Zajazd w mieście, dogodny dla osób podróżujących samochodem i planujących wycieczki po gminie.

W gminie działa również wiele gospodarstw agroturystycznych i domków, szczególnie w okolicach Zalewu Siemianówka, Bondar, Rudni i Jałówki.

Kultura

Michałowo leży na obszarze o silnych tradycjach polskich, białoruskich, prawosławnych, katolickich i żydowskich. Lokalne wydarzenia często odwołują się do wielokulturowości pogranicza.

Gminny Ośrodek Kultury prowadzi zespoły muzyczne, wokalne i folklorystyczne oraz organizuje koncerty, festyny i wydarzenia w Michałowie i okolicznych wsiach. Przed podróżą warto sprawdzić bieżący kalendarz imprez.

Bezpieczeństwo

Samo Michałowo znajduje się kilkadziesiąt kilometrów od granicy i nie obowiązują w nim ograniczenia związane ze strefą nadgraniczną.

Inaczej wygląda sytuacja podczas wycieczek w stronę Jałówki, Mostowlan i innych miejscowości przy granicy z Białorusią. Na części terenów przygranicznych może obowiązywać czasowy zakaz przebywania. Przed podróżą należy sprawdzić aktualną mapę strefy buforowej publikowaną przez Straż Graniczną.

Na całej granicy z Białorusią obowiązuje ponadto zakaz przebywania w 15-metrowym pasie drogi granicznej. Nie należy podchodzić do bariery granicznej ani wjeżdżać na oznakowane drogi objęte zakazem.

W lasach i na terenach podmokłych występują kleszcze i liczne komary. Na dłuższe wycieczki warto pobrać mapę offline.

Najbliższe okolice

Topolany

Wieś kilka kilometrów na północny zachód od Michałowa.

Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Topolanach, Topolany, . Drewniana cerkiew pochodząca prawdopodobnie z przełomu XVII i XVIII wieku. Jest najstarszym zachowanym obiektem sakralnym na terenie gminy Michałowo i jednym z ważniejszych punktów Szlaku Prawosławnych Świątyń.

Hieronimowo

Pozostałości zespołu dworsko-parkowego w Hieronimowie, Hieronimowo, . Pozostałości dawnego założenia dworskiego z XVIII i XIX wieku. Zachował się przede wszystkim historyczny park oraz ruiny i ślady zabudowy. Miejsce można połączyć z wycieczką do Topolan.

Nowa Wola

Cerkiew św. Jana Chrzciciela, Nowa Wola, . Charakterystyczna drewniana cerkiew prawosławna z początku XX wieku. Na miejscowym cmentarzu znajduje się również starsza kaplica prawosławna.

Rezerwat Gorbacz

Rezerwat przyrody Gorbacz, okolice Gorbaczy, . Rezerwat torfowiskowy chroniący jezioro Gorbacz oraz otaczające je torfowiska wysokie, przejściowe i niskie. Występuje tu m.in. bardzo rzadka chamedafne północna. Obszar jest cenny przyrodniczo i miejscami trudny terenowo; należy respektować przebieg udostępnionych dróg i ograniczenia wynikające z ochrony rezerwatowej.

Zalew Siemianówka

Jedna z największych atrakcji całej gminy, położona około 20 km od Michałowa.

Plaża i przystań w Rudni nad Zalewem Siemianówka, Rudnia, . Rozbudowany teren wypoczynkowy nad jednym z największych sztucznych zbiorników wodnych w Polsce. Dostępne są plaża, pomosty, infrastruktura żeglarska i miejsca dla kamperów oraz namiotów. Zalew jest popularny wśród żeglarzy, wędkarzy i obserwatorów ptaków.

Zbiornik jest szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków. Rozległe trzcinowiska, płycizny i otwarte lustro wody przyciągają liczne gatunki wodne i błotne.

Jałówka

Historyczna miejscowość przy granicy z Białorusią, dawniej posiadająca prawa miejskie.

5 Ruiny kościoła św. Antoniego Padewskiego, ul. Leśna, Jałówka, . Monumentalne ruiny neogotyckiego kościoła wzniesionego w latach 1910–1915 i zniszczonego przez wojska niemieckie w 1944 roku. Zachowane ceglane ściany i wieża tworzą jeden z najbardziej malowniczych zabytków wschodniej części województwa.

W Jałówce warto zobaczyć także cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego z charakterystyczną dzwonnicą oraz cmentarze katolicki, prawosławny i żydowski.

Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo granicy przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualny zasięg strefy buforowej.

Gdzie dalej

Gródek – miasteczko na północ od Michałowa, ważny ośrodek kultury białoruskiej i prawosławnej.
Puszcza Knyszyńska – rozległy kompleks leśny na północ i zachód od gminy.
Królowy Most – cerkiew, kaplica i węzeł szlaków w południowej części puszczy.
Kruszyniany – drewniany meczet, mizar i kultura Tatarów polskich.
Narewka – baza do zwiedzania północnej części Puszczy Białowieskiej i okolic Zalewu Siemianówka.
Białystok – około 35 km; główny węzeł komunikacyjny regionu.

Informacja turystyczna

Urząd Miejski w Michałowie, ul. Białostocka 11, ☎ +48 85 713 17 73. Oficjalny serwis gminy publikuje informacje o wydarzeniach, atrakcjach, szlakach i komunikacji.